Home / Huis verkopen met een bouwovertreding

Huis verkopen met een bouwovertreding: wat moet u weten en wat kunt u doen?

Verkopen met een bouwovertreding kan, verzwijgen niet. Een verkoop maakt een niet-vergunde toestand niet vergund: de overtreding gaat mee met het pand. Hieronder leest u in de volgorde van het verkoopproces wat u moet meedelen, wie wat weet en welke wegen openstaan.

Stand: oktober 2026. Algemene informatie, geen juridisch advies. Opgesteld door onze architecten. Wij zijn architecten en geen notaris of advocaat.

Plan een vrijblijvend gesprek Bekijk hoe een aanvraag verloopt

Snel overzicht

  • Wat: een woning verkopen waarvan de bestaande toestand afwijkt van de vergunning, of waarvoor een vergunning ontbreekt.
  • Voor wie: eigenaars in Vlaanderen die willen verkopen of tijdens de verkoop een afwijking ontdekten.
  • Wat het niet is: geen advies over compromis, akte of aansprakelijkheid. Daarvoor raadpleegt u een notaris of advocaat.
  • Wat nu: de toestand vergelijken met de vergunningen, uw stukken verzamelen en laten onderzoeken of regularisatie mogelijk is.

Wat een bouwovertreding precies is en welke stappen de overheid kan zetten, leest u op onze pagina over de bouwovertreding. Hier staat het verkoopmoment centraal.

Mag u een huis verkopen met een bouwovertreding?

Ja, verkopen is mogelijk. Een bouwovertreding is op zich geen verkoopverbod. U mag de toestand wel niet verzwijgen en de koper neemt de overtreding mee over. Een verkoop maakt de toestand dus niet in orde. Wat u in uw situatie moet meedelen en hoe, bespreekt u met uw notaris.

Dat betekent in de praktijk dat de verkoop anders loopt dan bij een pand zonder afwijking. Een koper, een bank of een notaris kan vragen stellen. Ook tijd verandert niets aan de vergunde status: wat zonder vergunning werd gebouwd, blijft zonder vergunning zolang het niet is geregulariseerd.

Een korte formule om te onthouden: verkopen kan, verzwijgen niet.

Wie weet wat tijdens een verkoop?

Bij een verkoop spelen vijf partijen een rol: u als verkoper, de makelaar, de notaris, de overheid met haar gegevensbronnen en de architect. Elk heeft een eigen taak. Wie de rolverdeling kent, weet bij wie hij met welke vraag terechtkan.

  • U als verkoper: u kent het pand en bezit de stukken. Volgens vlaanderen.be moet u bij de verkoop stedenbouwkundige informatie ter beschikking stellen aan de koper.
  • De makelaar: hij maakt de publiciteit en begeleidt de overeenkomst. Hij vraagt vastgoedinformatie op via de RealSmart-applicatie of het Vlaamse webportaal. Meer over zijn rol leest u bij makelaars.
  • De notaris: hij stelt de akte op en vraagt de informatie op via het Vastgoedinformatieplatform. Meer over zijn rol leest u bij notarissen.
  • De overheid: gemeente en Vlaamse overheid beheren de gegevens over vergunningen en handhaving. Het Vastgoedinformatieplatform bundelt die gegevens.
  • De architect: hij vergelijkt de werkelijke toestand met de vergunde toestand en onderzoekt of regularisatie mogelijk is. Dat is ons werk.

Een architect beslist niet over de akte en een notaris beslist niet over de bouwkundige toestand. Beide kanten zijn nodig.

Wat moet u meedelen en welke documenten tonen het?

Bij de verkoop van een woning moet stedenbouwkundige informatie beschikbaar zijn voor de koper. Het stedenbouwkundig uittreksel is het centrale document. Het mag op het moment van de verkoop niet ouder zijn dan een jaar. Daarnaast speelt sinds het Kaderdecreet van 1 april 2026 ook het maatregelenregister mee.

Volgens vlaanderen.be bevat het stedenbouwkundig uittreksel informatie over vergunningen, eventuele bouwovertredingen, voorkooprecht en verkavelingsvoorschriften. U kunt het aanvragen via Mijn Burgerprofiel op het Vastgoedinformatieplatform, bij de gemeente of via uw notaris.

Het maatregelenregister is een tweede bron. Volgens Vlaanderen bundelt het informatie over handhaving, zoals publieke herstel- en beveiligingsmaatregelen die een impact kunnen hebben op onroerend goed. Het Kaderdecreet Vlaamse Handhaving voorziet dat notarissen en vastgoedmakelaars dit register raadplegen bij een verkoop. Het Kaderdecreet geldt sinds 1 april 2026. Het register is volgens Vlaanderen sinds 1 mei 2026 beschikbaar via het Vastgoedinformatieplatform.

Een overtreding waar de overheid nog niet op reageerde, staat doorgaans niet in dat register. Ze kan wel aan het licht komen via het uittreksel, via een vergelijking van de plannen met de werkelijke toestand of via een opmerking van de koper. Reken er dus niet op dat een afwijking onopgemerkt blijft.

De documenten zelf leggen wij hier niet in detail uit. Wie de verkoop voorbereidt, doet er goed aan om de inhoud ervan vooraf met de notaris of makelaar door te nemen.

Wat doet u voordat u het huis te koop zet?

Begin bij een vergelijking tussen wat er staat en wat vergund is. Verzamel uw stukken en laat een architect onderzoeken of een afwijking te regulariseren valt. Zo kent u uw opties voor de eerste bezichtiging en laat u de verkoop het tempo niet bepalen.

Een bruikbare lijst van stukken:

  1. De vergunningen en bijhorende plannen van het pand, zoals u ze hebt.
  2. Eerdere aankoopakte en plannen uit uw eigen dossier, indien beschikbaar.
  3. Brieven van de gemeente of van andere overheden, zoals een aanmaning of een melding van een controle.
  4. Een proces-verbaal of brief van het parket, indien u er een kreeg. Over de strafrechtelijke kant leest u meer op onze pagina over de strafrechtelijke bouwovertreding.
  5. Foto's van de huidige toestand, ook van latere aanpassingen zoals een veranda, een verbouwde zolder of een bijgebouw.
  6. Het stedenbouwkundig uittreksel, als u het al opvroeg.

Heeft u niet alle stukken, dan is dat geen reden om te wachten. Een eerste gesprek kan met wat u hebt.

Wat als de afwijking pas tussen compromis en akte opduikt?

Duikt de afwijking pas op nadat het compromis is getekend, dan blijven er meerdere wegen open. Welke het best past, hangt af van wat partijen hebben afgesproken en van de aard van de afwijking. Zorg dat een notaris of advocaat elke afspraak formuleert.

Op hoofdlijnen komen drie pistes voor. Partijen bespreken samen hoe ze ermee omgaan. Ze nemen een opschortende voorwaarde op, bijvoorbeeld dat de verkoop afhangt van een vergunning. Of ze stellen de akte uit zodat er tijd is om de toestand te onderzoeken.

Wij kunnen niets garanderen over wat een koper of verkoper in zo'n geval beslist. Wat wij wel doen, is de bouwkundige kant duidelijk maken: wat is de afwijking, is ze vergunbaar en wat zou een aanvraag inhouden. Daarmee kunnen partijen en notaris een afspraak maken met kennis van zaken.

Welke wegen staan open?

Er zijn op hoofdlijnen vier wegen: regulariseren voor de verkoop, verkopen met een opschortende voorwaarde, verkopen in de huidige staat met uitdrukkelijke vermelding of de toestand aanpassen of herstellen. Elke weg heeft voor- en nadelen en niet elke weg is in elke situatie haalbaar.

1. Regulariseren voor de verkoop.

U vraagt een omgevingsvergunning aan voor de bestaande toestand. Het voordeel is duidelijkheid voor de koper. Het nadeel is dat de aanvraag tijd kost en dat de uitkomst niet vaststaat. Enkel wat vergunbaar is, kan vergund worden.

2. Verkopen met een opschortende voorwaarde.

Het compromis hangt dan af van een vergunning. Het voordeel is dat verkoper en koper de uitkomst afwachten zonder dat de verkoop vastloopt. Het nadeel is dat de verkoop in de tussentijd onzeker blijft. De formulering laat u best door de notaris opstellen.

3. Verkopen in de huidige staat, met uitdrukkelijke vermelding.

De afwijking staat dan duidelijk in de overeenkomst en de akte. Het voordeel is dat u niet eerst een procedure doorloopt. Het nadeel is dat de koper de overtreding en de gevolgen ervan overneemt. Dat kan de prijs of de bereidheid van een koper beïnvloeden. Hoe sterk, hangt af van het pand en de markt.

4. De toestand aanpassen of herstellen.

In sommige gevallen is aanpassen of herstellen de logische keuze, bijvoorbeeld wanneer een afwijking niet vergunbaar is. Het voordeel is een toestand die weer overeenkomt met de vergunning. Het nadeel is dat u werken moet laten uitvoeren. Voer nooit werken uit zonder eerst advies te vragen.

Niet elke bouwovertreding is vergunbaar. Of regularisatie in uw geval kan, bepalen de regels en de beoordeling door de bevoegde overheid. Wij onderzoeken dat grondig en zeggen het ook wanneer het niet lukt.

Wat als u niets meldt?

Een gekende afwijking verzwijgen kan gevolgen hebben voor de verkoop, bijvoorbeeld een betwisting door de koper achteraf. Welke gevolgen dat zijn, hangt af van het dossier en van de afspraken. Dat beoordelen een notaris of advocaat, niet een architect.

Ook zonder verzwijgen kan de afwijking aan het licht komen: via het uittreksel, het register of de bouwkundige opmeting door een koper. Daarom is open communicatie meestal de rustigste weg, ook voor u als verkoper.

Een controle of een melding van een afwijking kan ook los van een verkoop komen. Wat de overheid dan kan doen, leest u op onze pagina over de bouwovertreding.

Wat houdt regularisatie in tijdens een verkoop?

Een regularisatie is een omgevingsvergunning voor de bestaande toestand. U vraagt ze aan via het Omgevingsloket, met dezelfde procedure als bij een gewone aanvraag. Enkel wat vergund kan worden, wordt vergund. Het bestuur beslist en niet wij. Een uitkomst is nooit gegarandeerd.

Wij onderzoeken eerst of regularisatie in uw situatie mogelijk is. Daarna maken wij het dossier op en begeleiden wij de aanvraag tot de beslissing. Hoe dat in stappen verloopt, leest u bij onze werkwijze. Over kosten vindt u informatie bij de tarieven.

Tijdens een verkoop heeft dit een bijkomend belang: een lopende aanvraag kan helpen om de koper en de notaris duidelijkheid te geven over wat er gebeurt. Of het de verkoop versnelt, kunnen wij niet zeggen. Dat hangt af van het dossier.

Onze architecten voerden 542 regularisatieprojecten uit, in 157 steden en gemeenten verspreid over 5 provincies. Zij zijn al ruim 10 jaar actief. Dat betekent niet dat uw dossier hetzelfde verloopt als een ander. Het betekent wel dat wij de procedure en de gebruikelijke knelpunten goed kennen.

Veelgestelde vragen

Moet ik regulariseren voor ik verkoop?

Niet altijd. Regulariseren voor de verkoop is een van de mogelijke wegen, maar u kunt ook verkopen met een uitdrukkelijke vermelding of met een opschortende voorwaarde. Welke weg het best past, hangt af van de afwijking en van uw koper. Laat de toestand eerst onderzoeken.

Wat doet de makelaar en wat doet de notaris?

De makelaar zorgt voor de publiciteit en begeleidt de overeenkomst. De notaris stelt de akte op. Beiden vragen vastgoedinformatie op via het Vastgoedinformatieplatform of een gekoppelde toepassing. Een architect onderzoekt de bouwkundige toestand. Elk heeft dus een eigen taak.

Staat mijn bouwovertreding in het maatregelenregister?

Het register bundelt informatie over handhaving, zoals publieke herstel- en beveiligingsmaatregelen. Heeft de overheid nog geen stap gezet, dan staat de overtreding doorgaans niet in het register. Ze kan wel via het uittreksel of een plannenvergelijking aan het licht komen.

Kan de koper de regularisatie overnemen?

Dat kan, maar het is geen vanzelfsprekendheid. Het hangt af van wat verkoper en koper afspreken en van de vraag wie de aanvraag indient. Laat zulke afspraken opstellen door een notaris of advocaat. Wij onderzoeken de bouwkundige kant voor wie de aanvraag voorbereidt. Meer algemene vragen vindt u bij de veelgestelde vragen.

Wilt u weten waar u staat?

Wij brengen de bouwkundige toestand in kaart, toetsen ze aan de regels en leggen u helder uit welke opties er zijn. Vrijblijvend, in rust en zonder druk. Bent u eigenaar, dan vindt u meer bij de verkopers onder eigenaars.

Plan een vrijblijvend gesprek Bekijk de tarieven

Deze pagina bevat algemene informatie en is geen juridisch advies. Stand: oktober 2026. Bronnen: vlaanderen.be (stedenbouwkundig uittreksel, vastgoedinlichtingen voor overdracht, omgevingshandhaving, maatregelenregister in het Vastgoedinformatieplatform).

Vragen over uw dossier?

Neem contact op